Tabiî hakim ve kanuni hakim arasındaki fark nedir?

Tabiî hâkim ve kanunî hâkim kavramları, hukuk sisteminin temel taşlarını oluşturur ve adaletin sağlanmasında büyük bir rol oynar. Bu iki terim arasındaki farklar, yargı sürecinin nasıl işleyeceği konusunda belirleyici unsurlar taşır. Tabiî hâkim, bir davanın başlamasından önce yetki ve görev sınırlarının net bir şekilde belirlenmesini gerektirirken, kanunî hâkim, yasaların belirlediği çerçevede mahkemelerin işleyişini esas alır. Bu farklar, adaletin sağlanmasındaki yaklaşımı ve uygulamaları doğrudan etkilemektedir.

Tabiî hâkim ve kanunî hâkim arasındaki temel farklar şunlardır:

• Tabiî Hâkim:

  • Öncedenlik: Mahkemenin görev ve yetkisinin belirlenmesi, uyuşmazlığın doğmasından önce yapılmalıdır.
  • Kanunîlik: Belirlemenin kanunla yapılması yeterlidir, ayrıca uyuşmazlığın doğumundan önce gerçekleştirilmiş olması gerekmez.
  • Amaç: Yasama organının, olaydan sonra yeni bir mahkeme kurmasını engeller.

• Kanunî Hâkim:

  • Tek unsur: Mahkemenin görev ve yetkisinin kanunla belirlenmesi yeterlidir.
  • Amaç: Yargılamanın adil, tarafsız ve bağımsız hakimlerce yapılmasını sağlamak.

Özetle, tabiî hâkim ilkesi daha spesifik olup, mahkemelerin önceden kurulmasını ve hakimlerin atanmasının tarafsızlığını vurgularken; kanunî hâkim ilkesi daha genel bir kanunîlik şartını ifade eder.